Η κατά BIRADS κατηγοριοποίηση των απεικονιστικών ευρημάτων του μαστού

Ψηφιακή Μαστογραφία

Το ολλανδικό Ινστιτούτο για την Βελτίωση της Υγείας (CBO) χρησιμοποιεί το Breast Imaging Reporting Data System (BI-RADS) για την απεικόνιση του μαστού.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑ
 

Γράφει η
Μάλλιου Σαββούλα MD, PhD
Παθολόγος – Ο γκολόγος
Γενικός Γραμματέας της  Ελληνικής Μαστολογικής Εταιρείας

Η ταξινόμηση των απεικονιστικών ευρημάτων του μαστού με βάση τον κώδικα BI-RADS στην μαστογραφία, στο υπερηχογράφημα και στη μαγνητική τομογραφία, ενοποίησε τον τρόπο επικοινωνίας των ιατρικών ειδικοτήτων που ασχολούνται με το αντικείμενο του μαστού. Έτσι, αναλόγως των ενδείξεων, από το σύνολο των εξετάσεων αυτών προκύπτει η σωστότερη αντιμετώπιση των αλλοιώσεων του μαζικού αδένα.
Το Breast Imaging Reporting Data System (BI-RADS) διασφαλίζει την ποιότητα των εκθέσεων της μαστογραφίας, μειώνει την σύγχυση στην ερμηνεία των απεικονιστικών ευρημάτων του μαστού και διευκολύνει την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.
 

Κατηγορίες και κατευθυντήριες γραμμές
Το σύστημα αναφοράς έχει σχεδιαστεί για να παρέχει μια οργανωμένη προσέγγιση στην ερμηνεία των εικόνων και της υποβολής των εκθέσεων
1. Περιγραφή της ένδειξης για τη μελέτη.
2. Περιγραφή της σύνθεσης του μαστού.
3. Περιγραφή κάθε σημαντικού ευρήματος.
4. Σύγκριση με προηγούμενες μελέτες.
5. Ταξινόμηση σε μια τελική κατηγορία αξιολόγησης.
6. Παροχή συστάσεων για τη διαχείριση των ασθενών.
-Στη αρχή γίνεται η περιγραφή της ένδειξης για τη μελέτη, με ειδική ορολογία.
-Μετά γίνεται περιγραφή της σύνθεσης του μαστού.
«Μάζα» είναι μια χωροκατακτητική βλάβη που εμφανίζεται σε δύο διαφορετικές προβολές. Αν μια βλάβη βλέπει σε μία μόνο προβολή, θα πρέπει να ονομάζεται "Πυκνότητα".
-Οριοθετείται η μάζα
Σαφώς καθορισμένη: Τα όρια είναι καλά οριοθετημένα με μια απότομη μετάβαση από την βλάβη στους γύρω ιστούς.
Δυσδιάκριτα όρια: Ο μη καθορισμός των ορίων προκαλεί ανησυχία για διήθηση από τη βλάβη και αυτό δεν είναι πιθανό να οφείλεται σε φυσιολογικό ιστό του μαστού.
Ακαθόριστα όρια: Η βλάβη χαρακτηρίζεται με γραμμές που αρχίζουν από τα όρια της μάζας (ακτινωτά).
-Ένα ογκίδιο χαρακτηρίζεται ως προς την μορφολογία και την υφή από το υπερηχογράφημα και ως προς τον τρόπο πρόσληψης της παραμαγνητικής ουσίας από τη μαγνητική τομογραφία.
-Προσδιορίζεται η τυχόν διαταραχή της αρχιτεκτονικής του μαστού. Η κανονική αρχιτεκτονική είναι παραμορφωμένη χωρίς να υπάρχει μάζα ορατή. Αυτό περιλαμβάνει διάφορα στοιχεία που αρχίζουν από ένα σημείο και εστιακή βλάβη ή διαταραχή του μαστικού παρεγχύματος.
-Εστιακή ασυμμετρία είναι μια πυκνότητα που δεν μπορεί να περιγραφεί με ακρίβεια χρησιμοποιώντας καθορισμένα σχήματα.

• Είναι ορατή η ασυμμετρία της πυκνότητας του ιστού με παρόμοια μορφή σε δύο όψεις, αλλά απουσιάζουν τελείως τα όρια και δεν είναι ορατή μια μάζα.
• Θα μπορούσε να αποτελέσει μια εστία φυσιολογικού μαστού, αλλά η έλλειψη συγκεκριμένων καλοηθών χαρακτηριστικών μπορεί να απαιτούν περαιτέρω αξιολόγηση.
• Πρόσθετες μορφές απεικόνισης μπορεί να αποκαλύψουν την πραγματική μάζα ή σημαντική παραμόρφωση της αρχιτεκτονικής του μαστού. Λόγω της σύγχυσης του όρου μάζας με την πυκνότητα, ο όρος πυκνότητα έχει αντικατασταθεί με τον όρο ασυμμετρία.
• Η αρχιτεκτονική του μαζικού αδένα περιγράφεται με την μαστογραφία, ενώ η αιμοδυναμική συμπεριφορά και ο τρόπος κατανομής της παραμαγνητικής ουσίες θέτει ενδείξεις υποκείμενων αλλοιώσεων. 

Αποτιτανώσεις

Άμορφες ή ακαθόριστες αποτιτανώσεις: Αυτές έχουν συνήθως στρογγυλό σχήμα είναι αρκετά μικρές ή θολές στην όψη και μια πιο συγκεκριμένη ταξινόμηση της μορφολογίας τους δεν μπορεί να γίνει.
Παχιές και ετερογενείς αποτιτανώσεις: Είναι ακανόνιστες αποτιτανώσεις με διαφορετικά μεγέθη και σχήματα που είναι συνήθως μεγαλύτερες από 0,5 mm σε διάμετρο.
Λεπτές, πλειόμορφες ή διακλαδούμενες αποτιτανώσεις: Οι πλειόμορφες ασβεστώσεις είναι περισσότερο αισθητές από ότι οι άμορφές. Ποικίλλουν σε μέγεθος και σχήμα και είναι συνήθως μικρότερες από 0,5 mm.
Οι διακλαδούμενες ασβεστώσεις είναι λεπτές, ευθείες ή κυκλικές και μπορεί να είναι ασυνεχείς και μικρότερες από 0,5 mm.
Η εμφάνισή τους υποδηλώνει το γέμισμα του αυλού των μαζικών αγωγών.
Καλοήθεις αποτιτανώσεις: Οι καλοήθεις αποτιτανώσεις είναι συνήθως μεγαλύτερες από τις αποτιτανώσεις που σχετίζονται με κακοήθεια. Συνήθως είναι πιο παχιές, συχνά στρογγυλές με ομαλά όρια.
Οι μικροαποτιτανώσεις χαρακτηρίζονται ως προς την μορφολογία και την κατανομή από τη μαστογραφία, ενώ η περιοχή των μικροαποτιτανώσεων χαρακτηρίζεται από την αιμοδυναμική συμπεριφορά, αλλά και τον τρόπο πρόσληψης της παραμαγνητικής ουσίας με τη μαγνητική τομογραφία.
 

Όταν γίνεται η περιγραφή μίας ανωμαλίας (μάζα, αρχιτεκτονική παραμόρφωση, εστιακή ασυμμετρία ή αποτιτανώσεις), πρέπει πάντα να γίνεται χρήση του πρότυπου περιγραφής BI-RADS και να αναφέρεται το μέγεθος της βλάβης και η τοποθεσία.

Κατηγορίες Αξιολόγησης
Η αρνητική διαγνωστική εξέταση είναι αυτή που είναι αρνητική, με καλοήθη ή μάλλον καλοήθη διαπίστωση (BI-RADS 1, 2 ή 3).
Σε BI-RADS 3 ο ακτινολόγος προτιμά να πιστοποιήσει τη σταθερότητα της βλάβης με τη συχνή παρακολούθηση. Κατά την αξιολόγηση της BI-RADS 3 η πιθανότητα κακοήθειας των βλαβών θα πρέπει να είναι < 2%.
Μια θετική διαγνωστική εξέταση είναι αυτή που απαιτεί βιοψία (BI-RADS 4 και 5).
Σε BI-RADS 4, ο ακτινολόγος πρέπει να παροτρύνει για βιοψία (2-95% πιθανότητα κακοήθειας).
Σε BI-RADS 5 η πιθανότητα κακοήθειας θα πρέπει να είναι > 95%.

ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ BI-RADS
0=Ανάγκη για επιπρόσθετη απεικονιστική εκτίμηση ή χρήση των προηγούμενων μαστογραφιών για σύγκριση
1=Αρνητική, δεν υπάρχει κανένα σχόλιο
2=Καλοήθη ευρήματα
3=Πιθανώς καλοήθη ευρήματα, η πιθανότητα κακοήθειας των βλαβών είναι < 2%.Προτείνεται συχνή παρακολούθηση
4=Ύποπτη ανωμαλία (2-95% πιθανότητα κακοήθειας). Θα πρέπει να προτείνεται βιοψία
5=Μεγάλη πιθανότητα για κακοήθεια > 95%. Πρέπει αμέσως να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα
6=Γνωστή βιοψία με αποδεδειγμένη κακοήθεια

BI-RADS 0
Χρειάζονται επιπρόσθετες τομές ή μέθοδοι απεικόνισης ή σύγκριση με προηγούμενες μαστογραφίες :
Το BI-RADS 0 χρησιμοποιείται όταν απαιτείται η περαιτέρω αξιολόγηση απεικόνισης (π.χ. με πρόσθετες όψεις ή υπερηχογράφημα) ή κρίνεται η σύγκριση με προηγούμενες μαστογραφίες. Όταν ολοκληρωθούν οι συμπληρωματικές μελέτες απεικόνισης, γίνεται η τελική αξιολόγηση. Καλό είναι να αποφεύγεται αυτή η κατηγορία κάνοντας επιπλέον απεικονίσεις ή αυτόματη σύγκριση με προηγούμενες μαστογραφίες πριν από την υποβολή των εκθέσεων. Γι΄αυτό οι παλιές μαστογραφίες πρέπει να δίνονται πριν την έναρξη της εξέτασης για σύγκριση.

BI-RADS 1
Αρνητικό:
Δεν υπάρχει κανένα σχόλιο. Οι μαστοί είναι συμμετρικοί, δεν υπάρχουν ογκίδια, αρχιτεκτονική παραμόρφωση ή ύποπτες ασβεστώσεις.

BI-RADS 2
Καλοήθης Διαπίστωση:
Όπως και στο BI-RADS 1, αυτή είναι μια φυσιολογική αξιολόγηση, αλλά εδώ, ο ακτινολόγος περιγράφει μια καλοήθη διαπίστωση στην έκθεση μαστογραφίας. Ινοκυστική μαστοπάθεια, ασβεστοποιημένα ινοαδενώματα, πολλαπλές ασβεστώσεις εκκριτικού τύπου, κύστεις, λιπώματα, και αυτά με μικτή πυκνότητα, τα αμαρτώματα όλα αυτά έχουν χαρακτηριστικά καλοήθους εμφάνισης.
Ο διαγνώστης μπορεί επίσης να περιγράψει ενδομαστικούς λεμφαδένες, αγγειακές αποτιτανώσεις, εμφυτεύματα ή αρχιτεκτονική παραμόρφωση σαφώς από προηγούμενη χειρουργική επέμβαση, ενώ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις κακοήθειας.

BI-RADS 3
Πιθανώς Καλοήθεις Βλάβες: Προτείνεται συχνή παρακολούθηση
Οι βλάβες που περιγράφονται σε αυτή την κατηγορία θα πρέπει να έχουν λιγότερο από 2% κίνδυνο κακοήθειας. Ο ακτινολόγος θα προτιμήσει να πιστοποιήσει τη σταθερότητα των βλαβών με τη συχνή παρακολούθηση.
Οι βλάβες που τοποθετούνται σε αυτή την κατηγορία είναι:
• Οι αψηλάφητες και γίνεται οριοθέτηση της μάζας οριοθετείται μάζα από μια μαστογραφία αναφοράς (εκτός εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι είναι μια κύστη, ένας ενδομαστικός λεμφαδένας ή άλλο καλοήθες εύρημα)

• Εστιακή ασυμμετρία που γίνεται λιγότερο πυκνή με την εστίαση στο σημείο της βλάβης
• Σύμπλεγμα από στικτές αποτιτανώσεις
Η αρχική συχνή παρακολούθηση είναι μια μαστογραφία στους 6 μήνες, μετά στους 12 μήνες και μετά στους 24 μήνες μετά την αρχική εξέταση. Αν τα ευρήματα δεν δείξουν καμία αλλαγή στη συνέχεια, η τελική εκτίμηση αλλάζει σε BI-RADS 2 καλοήθης και δεν απαιτείται περαιτέρω παρακολούθηση. Εάν μια BI-RADS 3 βλάβη εμφανίσει οποιαδήποτε αλλαγή κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, και αλλάξει σε μια BI-RADS 4 ή 5 και τότε κατάλληλα μέτρα πρέπει να ληφθούν.

BI-RADS 4
Ύποπτες ανωμαλίες: Βιοψία μπορεί να απαιτείται
Το BI-RADS 4 είναι αποκλειστικά για ευρήματα που δεν έχουν την κλασική εμφάνιση της κακοήθειας, αλλά έχουν ένα ευρύ φάσμα πιθανότητας κακοήθειας (2 - 95%).
Με την υποδιαίρεση της κατηγορίας 4 σε 4α, 4β και 4γ, μπορεί να εκτιμηθεί η σχετική πιθανότητα για κακοήθεια, ώστε ο ασθενής και ο γιατρός να μπορούν να λάβουν τεκμηριωμένη απόφαση για την τελική πορεία της περαιτέρω αντιμετώπισης.

BI-RADS 5
Ενδεικτική κακοήθειας: Κατάλληλα μέτρα πρέπει να ληφθούν
Το BI-RADS 5 πρέπει να επιφυλάσσεται για τα ευρήματα του καρκίνου του μαστού, με > 95% πιθανότητα κακοήθειας.
Μια ακανόνιστη μάζα υψηλής πυκνότητας, μια τμηματική ή γραμμική διάταξη ακανόνιστου όγκου με γραμμικές αποτιτανώσεις ή άτυπη μάζα με πλειόμορφες αποτιτανώσεις είναι παραδείγματα των βλαβών που θα πρέπει να τοποθετούνται στην BI-RADS 5. Το BI-RADS 5 περιλαμβάνει βλάβες για τις οποίες χειρουργική εξαίρεση θα μπορούσε να γίνει χωρίς προκαταρκτική βιοψία.
Ωστόσο, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα και την ορθή διαχείριση των ασθενών απαιτείται η βιοψία πριν το χειρουργείο για την αναγνώριση της ταυτότητας του όγκου και την εξατομικευμένη αντιμετώπιση των ασθενών. Άλλωστε οι νέες μικροεπεμβατικές και αναίμακτες απεικονιστικές τεχνικές βιοψίας, οδήγησαν στην ορθότερη αντιμετώπιση των ευρημάτων και τη σωστότερη διαχείρηση των εξεταζομένων.

BI-RADS 6
Γνωστή Αποδεδειγμένη Βιοψία με Κακοήθεια: Κατάλληλα μέτρα πρέπει να ληφθούν
Το BI-RADS 6 προορίζεται για τις βλάβες που εντοπίζονται στη μελέτη απεικόνισης με βιοψία που αποδεικνύει την κακοήθεια, πριν από την οριστική θεραπεία.
Η κατηγορία αυτή προστέθηκε, επειδή μερικές φορές οι ασθενείς μπορεί να λάβουν προεγχειρητική χημειοθεραπεία, οπότε ο όγκος μπορεί να μικρύνει ή ακόμη και να μην είναι απεικονιστικά ορατός μετά την χημειοθεραπεία.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. BI-RADS Tutorial. Tutorial by G. Pfarl, MD & T.H. Helbich, MD, Department of Radiology, University of Vienna.
2. BI-RADS Lexicon for US and Mammography: Interobserver Variability and Positive Predictive Value by E. Lazarus, M. B. Mainiero, B. Schepps, S. L. Koelliker, and L. S. Livingston
Radiology, May 1, 2006; 239(2): 385 - 391.
3. Breast Imaging Reporting and Data System, Inter- and Intraobserver Variability in Feature Analysis and Final Assessment by Wendie A. Berg et al Department of Radiology, University of Maryland School of Medicine, 22 S. Greene St., Baltimore, AJR 2000; 174:1769-1777
4. Breast Imaging Reporting and Data System® (BI-RADS®) Atlas. The Breast Imaging Reporting and Data System® (BI-RADS®) Atlas is a quality assurance guide to standardize breast-imaging reporting and to facilitate outcome monitoring.
5. Schnall, Radiology 2006: International breast MRI consortium study (995 mammography)
6. Fishman, Radiology 2003

Πόσο βοηθά η μαστογραφία στην πρόληψη του καρκίνου;

Γράφει η

Σαββούλα Μάλλιου MD, PhD

Παθολόγος-Όγκολόγος

Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γ.Γ.Ελληνικής Μαστολογικής Εταιρείας

PREDICT

sevvimalliou@gmail.com

Με αφορμή το άρθρο που δημοσιεύτηκε στην Ζούγκλα από Νορβηγούς επιστήμονες ότι η μαστογραφία μπορεί να μη βοηθά στην πρόληψη καρκίνου του μαστού και την αποφυγή παρανόησης η οποία θα ήταν επιζήμια για τις γυναίκες έχουμε ν’ αναφέρουμε τα εξής: Σε πολλές μετα- αναλύσεις που έχουν γίνει παγκοσμίως από 13 τυχαιοποιημένες μελέτες, 26% μείωση της θνησιμότητας βρέθηκε που είναι αδιαμφισβήτητη για γυναίκες ηλικίας από 50-74 ετών. Για γυναίκες 40-49 ετών υπήρξε μικρότερο όφελος της τάξεως του 13%. Δεν υπάρχει όφελος σε γυναίκες μικρότερες των 40 ετών και μεγαλύτερες των 74. Βέβαια αν και στις μεγαλύτερες γυναίκες η πραγματική βιολογική ηλικία είναι μικρότερη κι ενδέχεται να ζήσουν πολλά χρόνια ακόμη πρέπει να συνεχίσουν το screening με μαστογραφία. Σε γυναίκες μικρότερες των 50 ετών η ευαισθησία της μαστογραφίας είναι μικρότερη λόγω της υψηλότερης πυκνότητος των μαστών. Αλλά και σε μεγαλύτερες γυναίκες μπορεί να υπάρχουν πυκνοί μαστοί λόγω γενετικών λόγων ή λόγω ορμονολογικών.  Η αυξημένη πυκνότητα μαστών από μόνη της είναι παράγοντας κινδύνου για καρκίνο του μαστού. Δημοσιευμένες μελέτες έχουν δείξει ότι σε γυναίκες 40-49 που έχει βρεθεί όγκος μαστού στις ηλικίες αυτές με μαστογραφία, ο όγκος ήταν μικρότερος και οι λεμφαδένες αρνητικοί. Άρα και σ’ αυτές τις ηλικίες η μαστογραφία μπορεί να σώσει ζωές. Μην ξεχνάμε και τις γυναίκες με κληρονομικό καρκίνο μαστού που πρέπει να κάνουν μαστογραφία. Μάλιστα σ’ αυτές τις γυναίκες πολλοί ισχυρίζονται, όχι άδικα, ότι η μαγνητική μαστογραφία ενδείκνυται γι’ αυτές, γιατί μπορεί να κάνει ευκολότερα διαφοροδιάγνωση καλόηθων και κακόηθων παθήσεων του μαστού. Η ψηφιακή μαστογραφία ήταν πιο ακριβής για προεμμηνοπαυσιακές και περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, και για τις γυναίκες με πυκνούς μαστούς.  Όσο για την αυτοεξέταση μαστού κι αυτή μπορεί να σώσει ζωές. Καταρχήν η γυναίκα συμμετέχει στην φροντίδα της και κατά δεύτερο όλες οι γυναίκες γνωρίζουν καλά τους μαστούς τους και μπορούν να διακρίνουν αμέσως την οποιαδήποτε αλλαγή. Φυσικά και η ετήσια εξέταση η κλινική από ειδικό μια φορά τον χρόνο κρίνεται απαραίτητη. Εδώ θα τονίσουμε την ανάγκη το  screening να γίνεται από εξειδικευμένα κέντρα κι εξειδικευμένους ιατρούς. Η ψηφιακή μαστογραφία που γίνεται και στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια έχει σαφώς υψηλότερη διαγνωστική ακρίβεια. Ο υπέρηχος μαστών θεωρείται κι αυτός απαραίτητος, αφού μπορεί να διακρίνει βλάβες μη ορατές στην μαστογραφία.

Άρα απαντώντας στους Δανούς και Νορβηγούς θα λέγαμε ότι πράγματι η ηλικία από την οποία πρέπει να ξεκινά η ετήσια μαστογραφία είναι τα 50. Ανάμεσα στα 40-45 πρέπει να γίνεται μια μαστογραφία αναφοράς για να γίνεται ταυτοποίηση των μαστών της γυναίκας. Μαζί με την ψηφιακή μαστογραφία πρέπει να γίνεται και υπέρηχος και ψηλάφηση από ειδικό ιατρό. Έτσι είμαστε 99,8% σίγουροι για τη διάγνωση. Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μαγνητική μαστογραφία. Η αυτοεξέταση και η ετήσια εξέταση μαστών πρέπει να ξεκινά από τα 20 έτη. Φυσικά όταν υπάρχει κληρονομικό ιστορικό ο έλεγχος με μαστογραφία και υπέρηχο ξεκινά 10 χρόνια πριν από αυτή που ξεκίνησε ο καρκίνος του νεώτερου συγγενή.

Γι’ αυτό ζητήστε τη γνώμη του ειδικού. Η κάθε περίπτωση είναι εξατομικευμένη.

Ο Καρκίνος του Μαστού θεραπεύεται

Ο Καρκίνος του Μαστού θεραπεύεται, αν διαγνωστεί σε αρχικό στάδιο. Ετήσια μαστογραφία, κλινική εξέταση από ειδικό γιατρό και μηνιαία αυτοεξέταση, συμβάλλουν στην έγκαιρη διάγνωση.

 Παράγοντες κινδύνου καρκίνου του μαστού

Ηλικία: Ο κίνδυνος ανάπτυξης Καρκίνου του Μαστού αυξάνεται με την ηλικία

Οικογενειακό ιστορικό Καρκίνου του Μαστού: Οι γυναίκες που έχουν μία πρώτου βαθμού συγγενή (μητέρα, αδερφή, κόρη) με καρκίνο του μαστού έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν τη νόσο. Εάν έχουν περισσότερες από μία συγγενείς πρώτου βαθμού με καρκίνο του μαστού ο κίνδυνος αυξάνεται ακόμη περισσότερο.

Γενετική προδιάθεση: Οι μεταλλάξεις γονιδίων αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης Καρκίνου του Μαστού.

Οι γυναίκες που είχαν την πρώτη περίοδο πριν από την ηλικία των 12 ετών ή είχαν την εμμηνόπαυση μετά τα 50 τους χρόνια.

Γυναίκες που είχαν την πρώτη τους εγκυμοσύνη μετά από την ηλικία των 30 ετών ή που δεν είχαν ποτέ τελειόμηνη εγκυμοσύνη.

Η μακροχρόνια χορήγηση οιστρογόνων είτε ως αντισυλληπτικών ή ως θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης.

Ο τρόπος ζωής όπως η παχυσαρκία, η έλλειψη άσκησης και η κατανάλωση οινοπνεύματος.

Η έκθεση σε υψηλές δόσεις ακτινοβολίας είτε για θεραπευτικούς ή διαγνωστικούς λόγους.

ψηφιακή μαστογραφία σε σύγκριση με αναλογική μαστογραφία

Μαστογραφία

Η μαστογραφία αποτελεί μια διαγνωστική εφαρμογή των ακτίνων Χ, για την απεικόνιση της μορφολογίας, της δομής και των παθολογικών αλλοιώσεων του μαστού. Παίζει πρωταρχικό ρόλο στην έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού καθώς μπορεί να αναδείξει αλλαγές στη μορφολογία του μαστού σε προκλινικό στάδιο όταν το μέγεθος του όγκου είναι πολύ μικρό και δεν είναι δυνατή η ψηλάφησή του. Η Ψηφιακή Μαστογραφία είναι τεχνολογική καινοτομία και μετεξέλιξη της συμβατικής μαστογραφίας χωρίς χρήση φιλμ. Αποτελεί μέθοδο εξέτασης των μαστών με χρήση πολύ χαμηλής δόσης ακτινοβολίας. Γίνεται όπως και η κλασσική, η εικόνα όμως που λαμβάνεται δεν αποτυπώνεται αμέσως σε φιλμ, αλλά είναι ηλεκτρονική και μέσω ειδικών συστημάτων προωθείται σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Εκεί υφίσταται βελτιστοποίηση μέσω προγραμμάτων επεξεργασίας ιατρικής εικόνας για την διόρθωση της αμαύρωσης και της σκιαγραφικής αντίθεσης και ακολούθως εκτυπώνεται σε ειδικό φιλμ μέσω laser camera. Έτσι η εικόνα αρχειοθετείται σε ψηφιακό δίσκο από όπου χρησιμοποιείται για συγκριτική μελέτη ή για επανεκτύπωση, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα ηλεκτρονικής ταχυδρόμησης για δεύτερη γνώμη.

Η Ψηφιακή μαστογραφία έχει πολλά πλεονεκτήματα έναντι της συμβατικής. Πρωταρχικό αποτελεί η δυνατότητα ρύθμισης της ποιότητας της εικόνας μέσω της χρήσης των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η διαδικασία αυτή προσφέρει σημαντικά αυξημένη ανιχνευτική ικανότητα μικρών όγκων για όλες τις γυναίκες ειδικότερα όμως για εκείνες που έχουν μαστούς με αυξημένη πυκνότητα στη μαστογραφία (ινοκυστική μαστοπάθεια) για γυναίκες ηλικίας κάτω των 50 ετών και για γυναίκες προ ή περιεμμηνοπαυσιακές. Με τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας έχει γίνει εφικτή μείωση της δόσης ακτινοβολίας κατά 25-50% συγκρινόμενη με τη συμβατική. Αν κανείς λάβει υπόψη τη δυνατότητα να αποφεύγονται επαναλήψεις, μέσω της διόρθωσης της εικόνας στον ηλεκτρονικό υπολογιστή και όχι με συμπληρωματική λήψη στο μαστό, η μείωση της δόσης που επιτυγχάνεται είναι στην πραγματικότητα ακόμη μεγαλύτερη.

Ο συνδυασμός της ψηφιακής μαστογραφίας με τρισδιάστατο υπερηχογράφημα μαστών μπορεί να ανακαλύψει το 99% των καρκίνων και μάλιστα σε υποκλινικό στάδιο στο μέγεθος λίγων χιλιοστών. Ο έλεγχος αυτός πρέπει να είναι ετήσιος σε ηλικίες άνω των 40 ετών, ενώ για ηλικίες κάτω των 40 συνιστάται ετήσιο υπερηχογράφημα και μια μαστογραφία αναφοράς στα 35 έτη.

Η αυτοψηλάφηση του μαστού

Η αυτοψηλάφηση του μαστού είναι πολύ εύκολη και βοηθάει πολύ στην έγκαιρη διάγνωση των ασθενειών του μαστού. Πρέπει να γίνεται μηνιαίως και κατά προτίμηση μια εβδομάδα περίπου μετά την έμμηνο ρύση.

Σηκώστε το δεξί σας χέρι, ψηλαφίστε για εξογκώματα πάνω και κάτω από την άρθρωση και γύρω από την δεξιά μασχάλη. Με τα δάχτυλά σας οριζόντια ελέγξτε όλη την περιοχή του δεξιού μαστού. Επαναλάβετε όλα τα βήματα για να ελέγξετε τον αριστερό μαστό.

Μετά ξαπλώστε ανάσκελα, με ένα μαξιλάρι κάτω από τον δεξιό σας ώμο. Με τα τρία μεσαία σας δάκτυλα εξετάστε το μαστό σας, κάνοντας κυκλικές κινήσεις και ασκώντας πίεση στο μαστό σας. Ψηλαφίστε για εξογκώματα ή ανωμαλίες στην υφή.

Πιέστε προσεκτικά τις θηλές και ψηλαφίστε για σκασίματα, αιματώματα ή οποιαδήποτε αλλαγή στο σχήμα. 

Σε όρθια θέση μπροστά στον καθρέφτη προσέξτε για οποιαδήποτε αλλαγή στους μαστούς σας. Σταθείτε όρθια με τα χέρια στο πλάι και ελέγξτε για ζαρώματα ή αλλοιώσεις στην υφή ή το χρώμα του δέρματος. Ελέγξτε τις θηλές για σκασίματα ή ροή υγρών. Επαναλάβετε τον έλεγχο με τα χέρια πάνω από το κεφάλι, με τα χέρια στους γοφούς πιέζοντας σταθερά ώστε να είναι σφικτοί οι μύες των μαστών και τέλος σκύβοντας μπροστά με τα χέρια στη μέση.

Γράφει η
MD, PhD ΜΑΛΛΙΟΥ ΣΑΒΒΟΥΛΑ
ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ – ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ
Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Μαστολογικής Εταιρείας
PREDICT