ΜΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Η διαφορά ανάμεσα στα φυσιολογικά και καρκινικά κύτταρα έγκειται στην ανώμαλη έκφραση μιας πληθώρας γονιδίων που καθορίζουν σημαντικές κυτταρικές λειτουργίες.

Το μοριακό προφίλ είναι μια νέα μέθοδος αποτύπωσης και ποσοτικοποίησης της γονιδιακής έκφρασης στον παθολογικό ιστό σε σχέση με τον φυσιολογικό ιστό. Μέσω της αποκάλυψης του μοριακού προφίλ των καρκινικών κυττάρων, μπορεί να ποσοτικοποιηθεί ουσιαστικά η έκφραση όλων των ενεργών γονιδίων. Έτσι είναι δυνατόν να αποκτηθούν πολύτιμες πληροφορίες για την ακριβή ταυτότητα και ποιότητα των καρκινικών κυττάρων που σχετίζονται με τον μηχανισμό ανάπτυξής τους, την μιτωτική τους δραστηριότητα, την μεταναστευτική τους ικανότητα και τον μεταβολισμό τους. 

Κλινικής σπουδαιότητας γονίδια περιλαμβάνουν κυρίως τους κυτταρικούς υποδοχείς κινάσης τυροσίνης, τους υποδοχείς οιστρογόνων, παράγοντες αγγειογένεσης και λεμφαγγειογένεσης, μεταγραφικούς παράγοντες, ογκοκατασταλτικά γονίδια, καθώς και γονίδια που ελέγχουν τον πολλαπλασιασμό, την απόπτωση και τον μεταβολισμό των κυττάρων. 

Όλες αυτές οι πληροφορίες έχουν ουσιαστική συμβολή στην ακριβή διάγνωση, την πρόγνωση και την εξατομικευμένη θεραπεία. Με την μελέτη της έκφρασης των παραπάνω γονιδίων αποκαλύπτονται στόχοι για στοχευμένες θεραπείες και προγιγνώσκεται η ανταπόκριση των καρκινικών κυττάρων σε χημειοθεραπευτικά φάρμακα. 

Σημαντικό πλεονέκτημα της μεθόδου είναι η εφαρμογή του σε ελάχιστες ποσότητες παθολογικού ιστού, ακόμη και από βιοψίες λεπτής βελόνας. Δεδομένης της διαφορετικότητας σε μοριακό επίπεδο ακόμη και ιστολογικά πανομοιότυπων καρκίνων μαστού, το μοριακό προφίλ του καρκίνου συντελεί ουσιαστικά στην εξατομικευμένη ιατρική.

Δρ. Σωτήρης Ν.  Νικολόπουλος PhD, MS

Μοριακός Ογκολόγος

Πρόεδρος και Επιστημονικός Διευθυντής ΚΕΝΤΡΟ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ & ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΕ

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Staaf et al. Inentificatio of Subtypes in Human Epidermal Growth Factor Receptor 2-Positive Breast Cancer Reveals a Gene Signature Prognostic of Outcome j Clin Oncol 2010, 1813-1820
2. Wang et al. Elevated expression of ERBB3  confers paclitaxel resistance in erB2-overexpressing breast cancer cells via upregulation of Survin. Oncogene 2010;29:4225-4236
3. Ma et al. A five-gene molecular grade index and HOXB13:IL17BR are complementary prognostic factors in early stage breast cancer. Clin Cancer Res. 2008,14:2601-2608 

PET SCAN ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Γράφει η
MD, PhD ΜΑΛΛΙΟΥ ΣΑΒΒΟΥΛΑ
ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ – ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ
Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Μαστολογικής Εταιρείας
PREDICT

 

PET SCAN ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

Η Τομογραφία Εκπομπής Ποζιτρονίων (PET) με φθοριο-δεοξυ-γλυκόζη (18F-FDG) είναι μια μέθοδος συμπληρωματική της συμβατικής απεικόνισης στην αρχική διάγνωση και σταδιοποίηση του καρκίνου του μαστού, την επανασταδιοποίηση, την εκτίμηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία, την ανίχνευση υπολειπόμενης νόσου ή υποτροπής και την πρόγνωση της έκβασης της νόσου.

Στην αρχική διάγνωση και σταδιοποίηση και επανασταδιοποίηση του πρωτοπαθούς καρκίνου του μαστού η FDG-PET έχει υψηλή ευαισθησία και ειδικότητα λόγω ανίχνευσης λεμφαδενικών, οστεολυτικών ή απομακρυσμένων μεταστάσεων. Ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα παρατηρούνται σε μικρό μέγεθος όγκου μικρότερο του 1 εκατοστού, σε καλά διαφοροποιημένους όγκους όπως είναι το καρκίνωμα in situ και στο λοβιδιακό καρκίνωμα. Ψευδώς θετικά αποτελέσματα οφείλονται σε πρόσφατη λήψη βιοψίας, σε πρόσφατους χειρισμούς, σε φλεγμονώδεις καταστάσεις και σε ιναδένωμα.

Η μέθοδος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην εκτίμηση της διήθησης των έσω μαστικών λεμφαδένων, αποφεύγοντας έτσι τους δύσκολους χειρουργικούς χειρισμούς. Η ευαισθησία της μεθόδου για ανίχνευση μεταστάσεων στους μασχαλιαίους λεμφαδένες είναι πολύ μεγάλη, αλλά δεν μπορεί να ανιχνεύσει μικρομεταστάσεις και να γίνει προσδιορισμός του αριθμού των διηθημένων λεμφαδένων.

Η FDG-PET είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην ανίχνευση τυχόν υποτροπής της νόσου, όπως στην περίπτωση της ασυμπτωματικής αύξησης των καρκινικών δεικτών ή σε αμφίβολο απεικονιστικό έλεγχο.

Σε ασθενείς με τοπικά προχωρημένο καρκίνο μαστού που λαμβάνουν προεγχειρητική χημειοθεραπεία, η μέθοδος χρησιμοποιείται για την πρώιμη μετά τον τρίτο κύκλο χημειοθεραπείας, εκτίμηση της ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Επίσης η μέθοδος είναι πιο ευαίσθητη από το σπινθηρογράφημα οστών στην ανίχνευση τυχόν οστεολυτικών μεταστάσεων.

Χρησιμοποιούνται και άλλα ραδιοφάρμακα PET (11C- μεθειονίνη για την εκτίμηση πρωτεϊνοσύνθεσης, 11C ή 18F–θυμιδίνη για την εκτίμηση σύνθεσης DNA , 18F-μισονιδαζόλη για την εκτίμηση υποξίας και 18F ανάλογα οιστρογόνων για την εκτίμηση οιστρογονικών υποδοχέων, με τα οποία λαμβάνονται πληροφορίες για την κλινική συμπεριφορά του όγκου και γίνεται έτσι εξατομικευμένος σχεδιασμός της θεραπείας ανάλογα με την βιολογία του όγκου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Podoloff DA, Ball DW, Ben-Josef E, et al. NCCN task force: clinical utility of PET in a variety of tumor types. J Natl Compr Canc Netw. 2009 Jun 7. Suppl 2:S1-26. Review.
2. Hackney D. Radiologic imaging procedures. In: Goldman L, Ausiello D, eds. Cecil Medicine. 23rd ed. Philadelphia, Pa: Saunders Elsevier; 2007:chap 419.
3. Quon A, Gambhir SS. FDG-PET and beyond: molecular breast cancer imaging. J Clin Oncol. (Mar. 2005) 10;23(8):1664-73.
4. Doshi NK, Shao Y, Silverman RW, et al: Design and evaluation of an LSO PET detector for breast cancer imaging. Med Phys (2000) 27:1535-1543.
5. Ohta M, Tokuda Y, Suzuki Y, et al: Whole body PET for the evaluation of bony metastases in patients with breast cancer: Comparison with Tc-99m-MDP bone scintigraphy. Nucl Med Commun (2001) 22:875-879.
6. Mankoff DA, Peterson LM, Stekhova S, et al: Uptake of [F-18]-Fluoroestradiol (FES) predicts response of recurrent or metastatic breast cancer to hormonal therapy. J Nucl Med (2003) 44:126.
7. Lovrics P, Chen V, Coates G, et al: A prospective comparison of positron emission tomography scanning, sentinel lymph node biopsy and axillary dissection in staging patients with early stage breast cancer. Breast Cancer Res Treat (2002)76:S129.
8. Guller U, Nitzsche E, Moch H, et al: Is positron emission tomography an accuate non-invasive alternative to sentinel lymph node biopsy in breast cancer patients? J Natl Cancer Inst(2003) 95:1040-1043.
9. Hodgson, NC., Gulenchyn, KY. Is There a Role for Positron Emission Tomography in Breast Cancer Staging? Journal of Clinical Oncology, (Feb. 2008)Vol 26, No 5 pp. 712-720
10. Avril N, Sassen S, Roylance R. Response to therapy in breast cancer. J Nucl Med. 2009;50 (Suppl 1):55-63 

Το τεστ «μοριακός έλεγχος για ανίχνευση ελεύθερων κυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων και ογκολογικών παραγόντων σε περιφερικό αίμα» γίνεται και στην Ελλάδα.

Γράφει ο

Δρ. Σωτήρης

Νικολόπουλος PhD, MS

Moριακός Ογκολόγος

Το τεστ  «μοριακός έλεγχος για ανίχνευση ελεύθερων κυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων και ογκολογικών παραγόντων σε περιφερικό αίμα» γίνεται και στην Ελλάδα.

Αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας στον ογκολογικό ασθενή, αλλά και της πρόγνωσης για την έκβαση της νόσου του. Γιατί η έρευνα και η επιστήμη εξελίσσεται και στην Ελλάδα. 

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Πραγματοποιείται απομόνωση ολικού RNA (total RNA) από 1ml περιφερικού αίματος

με το αντιδραστήριο Trizol-BD. Aκολούθως πραγματοποιείται πέψη τυχόν μορίων DNA από την απομόνωση του RNA κατόπιν επώασης με το ένζυμο DNAse Ι (RNAse-free). Στη

συνέχεια γίνεταιμετατροπή του ολικού RNA σε συμπληρωματικό DNA (cDNA) με

το ένζυμο αντίστροφη μεταγραφάση (reverse transcriptase). 

Εφαρμόζεται η μέθοδος της ποσοτικής qRT-PCR σε πραγματικό χρόνο με σκοπό τον

συγκριτικό προσδιορισμό της γονιδιακής έκφρασης (gene expression) των γονιδίων

που κωδικοποιούν:

1) την Guanyl Cyclase C (GCC)

2) το αντιγόνο CD24

3) το αντιαποπτωτικό γονίδιο survivin

4) την κυτταρική γλυκοπρωτείνη mucin1

5) την κυττοκερατίνη 19 (CK-19),

6) την κυττοκερατίνη 20 (CK-20),

7) το καρκινοεμβρυονικό αντιγόνο (CEA) και

8) το γονίδιο αναφοράς GAPDH (glyceraldehyde phosphate dehydrogenase)

Ο προσδιορισμός πραγματοποιείται έχοντας σαν template τα συντιθεμένα cDNAs σύμφωνα

με δημοσιευμένες εργασίες και σε σύγκριση με αντίστοιχα cDNAs δείγματος υγιούς

κοντρόλ.

Οι εκκινητές DNA (οligos) που χρησιμοποιούνται για τα ελεγχόμενα mRNAs προέρχονται

από την IDTDNA (USA). Σαν controls για την αντίδραση PCR και των εκκινητών

χρησιμοποιούνται cDNAs από αντίστοιχο δείγμα αίματος υγιούς ατόμου. Σαν

αρνητικό control για την αντίδραση PCR χρησιμοποιείται cDNA από το εξεταζόμενο δείγμα

χωρίς εκκινητές. Τα αποτελέσματα τέλος αξιολογούνται κατάλληλα σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα κλινικά κι εργαστηριακά ευρήματα του ασθενούς.

ΚΕΝΤΡΟ ΜΟΡΙΑΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΕ

ΠΑΠΑΣΤΡΑΤΟΥ 79 ΑΓΡΙΝΙΟΤEL:2641054611 – FAX: 2641054115

WEB: www. molecular-view.com