Περιοδοντική νόσος

Η περιοδοντική νόσος, είναι η κυριότερη αιτία απώλειας δοντιών στους ενήλικες.
Η περιοδοντική νόσος σχετίζεται στενά με τις καρδιαγγειακές παθήσεις καθώς προάγει και τροποποιεί την αθηροσκλήρωση. Τα παθογόνα βακτηρίδια, που προκαλούν την περιοδοντίτιδα, προσβάλλουν και την αθηρωματική πλάκα. Σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες το 44%-57% του συνολικού πληθυσμού εμφανίζει μέτριας βαρύτητας περιοδοντική νόσο ενώ περίπου το 10% παρουσιάζει βαρύτερες μορφές.

Η περιοδοντίτιδα είναι  μία φλεγμονώδης κατάσταση η οποία οδηγεί στην καταστροφή των στηρικτικών ιστών του δοντιού και είναι πολυπαραγοντική νόσος με αιφνίδια έναρξη, η οποία στα αρχικά στάδια είναι ύπουλη και δεν έχει συμπτώματα. Αργότερα εμφανίζει αιμορραγία κατά το βούρτσισμα δοντιών και  σε προχωρημένες μορφές προσβάλλει την σταθερότητα των δοντιών. 
Τα υγιή ούλα έχουν ρόδινο χρώμα, ενώ σε περίπτωση φλεγμονής γίνονται κόκκινα, ευαίσθητα και αιμορραγούν. Το κύριο αίτιο της φλεγμονής και επομένως της ουλίτιδας είναι η μικροβιακή πλάκα, η οποία δημιουργείται όταν παραμελείται η στοματική υγιεινή και συσσωρεύεται σε περιοχές δοντιών που δεν βουρτσίζονται και ιδιαίτερα σε περιοχές δοντιών ή αποκαταστάσεων όπως π.χ. σφραγίσματα, ακίνητες προσθετικές γέφυρες και στεφάνες. Επιπλέον μικροβιακή πλάκα σχηματίζεται στη ραχιαία επιφάνεια της γλώσσας και φυσικά στα μεσοδόντια διαστήματα και στην παρυφή των ούλων. 
Αρχικά σχηματίζεται η υπερουλική πλάκα, γύρω από τους αυχένες των δοντιών και από τους βακτηριακούς πληθυσμούς που την απαρτίζουν, προκαλείται φλεγμονή, η οποία όταν περιορίζεται στα ούλα καλείται ουλίτιδα. Όταν η μικροβιακή πλάκα εκτείνεται κάτω από την παρυφή των ούλων οδηγεί στην καταστροφή των περιοδοντικών ιστών και εγκαθίσταται η περιοδοντική νόσος δηλαδή η περιοδοντίτιδα.
Σε περιπτώσεις στις οποίες η περιοδοντίτιδα δεν αντιμετωπιστεί θεραπευτικά, καταστρέφεται έντονα το οστό που περιβάλλει τη ρίζα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μη στηρίζεται επαρκώς η ρίζα του δοντιού και κατά συνέπεια να αρχίσει να κουνιέται ή να μετατοπίζεται από τη θέση του και στη χειρότερη περίπτωση να πέσει χωρίς να υπάρχει έντονη συμπτωματολογία. 
Η περιοδοντική νόσος προσβάλλει άτομα όλων των ηλικιών. Από μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε ανθρώπινα αθηρώματα εντοπίστηκαν τέσσερα βακτηριακά είδη (Porphyromonas gingivalis, Tanerella forsythia, Prevotella intermedia, Actinobacillus actinomycetemcomitans) και είναι βακτηρίδια που διαδραματίζουν εξέχοντα ρόλο στην περιοδοντική καταστροφή. Τα βακτηρίδια αυτά μεταναστεύουν κι επικάθονται στις αθηρωματικές πλάκες των αγγείων και προάγουν και τροποποιούν δυσμενώς την αθηρωμάτωση.

Ο Γιώργος Τσαλιαγκός Χειρουργός Οδοντίατρος προσθέτει ότι δεν υπάρχει θεραπεία με την έννοια της πλήρους ίασης, παρά μόνο αναστολή της εξέλιξης της νόσου από τους ειδικούς οδοντιάτρους ''περιοδοντολόγους'', μιας που η γενεσιουργός αιτία είναι συνισταμένη πολλών παραγόντων όπως γονιδιακών, κληρονομικών, ηλικιακών, πλημμελούς στοματικής υγιεινής και πολλών άλλων.

Οδοντιατρική στην αρχαία Αίγυπτο

Στην Αρχαία Αίγυπτο δεν υπήρχαν οδοντίατροι, παρά το υψηλό επίπεδο των ιατρικών τους γνώσεων.

Μια ανάλυση 500 οδοντοστοιχιών από διάφορες χρονικές περιόδους, δημοσιεύτηκε από την οδοντίατρο και αιγυπτιολόγο Judith Miller και αποκαλύπτει την έκταση του προβλήματος.

Για παράδειγμα η οδοντοστοιχία του Ραμσή Β΄, που ήταν ο πλέον κραταιός Φαραώ που βρίσκονταν στο ταριχευμένο πτώμα του αποκαλύπτει πως τα δόντια του ήταν σπασμένα και ήταν σάπια υπολείμματα που μετά βίας στέκονταν στις γνάθους του. Η περιοδοντίτιδα είχε προσβάλει τις περισσότερες ρίζες και η κάτω γνάθος ήταν γεμάτη αποστήματα και εστίες με πύον. Επομένως, εκτός από τον αφόρητο πονόδοντο που θα πρέπει να ταλαιπωρούσε μόνιμα τον Ραμσή, τα ούλα του θα μάτωναν συνεχώς, αλλά και σίγουρα τα χνότα του θα ανέδιδαν απίστευτη δυσοσμία.

Αν και οι Αιγύπτιοι είχαν υγιεινή ζωή, ισορροπημένη διατροφή, εντούτοις παρουσίαζαν προβλήματα στην στοματική κοιλότητα, που οφείλονταν ιδίως στην κολλώδη ιδιότητα του ψωμιού τους κατά το μάσημα, εξαιτίας μιας δίκοκκης ποικιλίας σταριού, που με την έλλειψη οδοντόβουρτσας οδηγούσε στον σχηματισμό πλάκας κάτω από τα ούλα, επιτρέποντας στα βακτήρια να μπουν στις ρίζες προκαλώντας φλεγμονές. Επιπλέον το ψωμί τους ήταν γεμάτο κόκκους άμμου που είτε χρησιμοποιούνταν εσκεμμένα για την δημιουργία ραφινάτου ψωμιού, είτε έβγαιναν από τους αλεστικούς πετρόμυλους ή εισέρχονταν με τον άνεμο στους υπαίθριους φούρνους τους. Επίσης μεγάλες ζημιές προκάλεσε και η κατανάλωση ζάχαρης, με την μορφή μελιού, χουρμάδων, σύκων και φρουτοχυμών αλλά και γλυκών, ιδίως από τους Φαραώ, γύρω στο 1500 μ.Χ.

Πάντως, η απουσία οδοντιάτρων στην αρχαία Αίγυπτο εξακολουθεί να αποτελεί μυστήριο. Μια πιθανή αιτία για την έλλειψη οδοντιατρικής περίθαλψης μπορεί να ήταν κάποια θρησκευτική απαγόρευση. Για τους Αιγυπτίους ήταν σημαντικό ο νεκρός να μεταβεί στον άλλο κόσμο όσο πιο άθικτος γινόταν. Από την άλλη, πάλι, ευρήματα από τάφους, δείχνουν ότι οι προθέσεις προς αντικατάσταση μελών του σώματος όπως δάχτυλα των χεριών και των ποδιών ήταν διαδεδομένες.

Βιβλιογραφία: Science Illustrated, τεύχος 13, σ. 62-63